چيز ديگر هيچ فكر نمىكنند ؛ به انسان فكر مىكنند براى اينكه همهء عالم هم خلاصه‌اش همين انسان است . انسان يك موجودى است خلاصهء همهء موجودات عالَم است از همهء موجودات عالم يك چيزى در انسان هست و يك زياده هم دارد . انسان اگر درست بشود ، همه چيز عالم درست مىشود . اگر اين انبيا موفق شده بودند كه آن برنامه‌اى كه دارند - كه انسان‌سازى باشد - اگر موفق به اين معنا شده بودند ، الآن عالَم يك عالَم ديگرى بود و اوضاع يك اوضاع غير اين اوضاعى بود كه الآن ما ملاحظه مىكنيم ، لكن خوب ، موفق نشدند به واسطهء كارشكنيهايى كه شد و بعد از آنها شد . و از اين جهت چون ادارهء عالَم را تقريباً غير انسانها مىكنند ، از اين جهت آنكه انبيا آن را مىخواستند نشده است . اين كارى كه شما مىكنيد هم يك شعبه‌اى از همان كار است ، كار انبياست كه مىخواهيد كه انسان درست كنيد ؛ مىخواهيد دانشگاهتان افرادى كه انسان باشند بيرون بدهد . همينى كه ديگران مىخواهند نگذارند . آن قدرى كه اينها از انسان مىترسند ، اين خارجىها آن قدرى كه از انسان مىترسند از چيز ديگر نمىترسند . همهء عالَم دست آنهاست ، اما اگر چهار تا انسان در يك جايى پيدا بشود ، زندگى آنها را تباه مىكند . و لهذا كوشش مىكنند كه در اين مملكتهايى كه مىخواهند از آن استفاده كنند انسان در آن پيدا نشود . كوشش مىكردند كه - از زمان رضا خان كه من همهء آن را يادم هست - كوشش مىكردند كه در مجلس شوراى ملى ، انسان نباشد در سرتاسر اداره و نمىدانم ، وزارتخانه‌ها و اينها ، يك انسان مُهَذَّبى كه اسلامى باشد و كار از او بيايد نباشد و لهذا تقريباً همهء مجلسها اين طورى بوده ، تقريباً نه ، تحقيقاً . بودند بعضى از افراد صحيح و همانها اسباب زحمت شدند . الآن هم همان مسائل هست ؛ يعنى آنها باز هم چشم طمعشان به اينجاهاست ، آن ذخايرى كه ممالك شرق دارد ، ايران دارد ، نمىگذارد آنها راحت باشند ، خصوصاً كه ايران وضعيت جغرافيائىاش هم يك وضعيت حساسى است . اغتشاشات داخل كشور به دست بيگانگان آنها دست برنمىدارند از ايران ، نه از طرف شرقيها و نه از طرف غربيها ، و با هر